Pięć ekosłupków już mierzy powietrze w Mielcu. Gdzie je znaleźć i co pokazują?

Wystarczy krótki spacer przez centrum albo droga na osiedle, by w Mielcu natknąć się na urządzenie, które w jednym kolorze potrafi streścić to, co niewidoczne gołym okiem. W mieście zaczęła działać sieć ekosłupków – nowoczesnych punktów pomiarowych, dzięki którym mieszkańcy mogą sprawdzać, czym oddychają w swojej okolicy i jak wygląda sytuacja w różnych częściach Mielca.

System uruchomiono w ramach projektu realizowanego przez Gminę Miejską Mielec pod nazwą „Zwiększenie dostępności cyfrowej oraz poprawa cyberbezpieczeństwa w Gminie Miejskiej Mielec”. Rozwiązanie ma nie tylko dostarczać bieżących danych o stanie środowiska, ale też budować świadomość wpływu jakości powietrza na zdrowie i codzienne funkcjonowanie – od planowania spaceru po decyzję o aktywności sportowej na świeżym powietrzu.

Co mierzą ekosłupki i dlaczego te dane są istotne

Ekosłupki działają całodobowo. Ich zadaniem jest stałe monitorowanie substancji i parametrów, które wprost przekładają się na samopoczucie oraz ryzyko zdrowotne – zwłaszcza w okresach gorszej pogody i zwiększonej emisji zanieczyszczeń. Urządzenia analizują zarówno pyły zawieszone, jak i gazy uznawane za kluczowe wskaźniki jakości powietrza.

• pyły zawieszone: PM1, PM2,5, PM10,
• dwutlenek węgla (CO₂),
• dwutlenek azotu (NO₂),
• dwutlenek siarki (SO₂),
• ozon (O₃).

Dane są szczególnie ważne dla grup wrażliwych: dzieci, seniorów, osób z chorobami układu oddechowego i krążenia, a także wszystkich mieszkańców, którzy regularnie biegają, jeżdżą na rowerze czy spędzają czas na zewnątrz. Stały monitoring pozwala szybciej wychwytywać okresy podwyższonego stężenia zanieczyszczeń i reagować – choćby ograniczając aktywność na zewnątrz w czasie epizodów smogowych.

Jedno spojrzenie i wiadomo, czy jest dobrze. Jak działa kolorowa skala

Najbardziej widoczną cechą ekosłupków jest sposób prezentowania wyników. Zamiast tabel i trudnych norm, urządzenia pokazują stan powietrza poprzez oświetlenie LED. Kolor zmienia się zgodnie z Polskim Indeksem Jakości Powietrza, który dzieli wyniki na sześć poziomów.

W praktyce oznacza to prostą podpowiedź dla przechodnia: intensywnie zielony sygnalizuje jakość bardzo dobrą, a kolejne barwy przechodzą przez stan dobry, umiarkowany, dostateczny, zły aż do bardzo złego – oznaczanego wyrazistym czerwonym światłem. Taki system ma ułatwić podejmowanie codziennych decyzji bez zagłębiania się w skomplikowane wskaźniki.

„Wystarczy jedno spojrzenie, aby wiedzieć, czy powietrze na zewnątrz jest czyste.”

Gmina Miejska Mielec

Gdzie stoją ekosłupki? Pięć lokalizacji w różnych częściach miasta

W Mielcu urządzenia rozstawiono w pięciu popularnych miejscach, tak aby dało się obserwować sytuację w kilku rejonach miasta, a nie tylko w jednym punkcie. Ekosłupki można znaleźć:

• na Rynku Starego Miasta,
• na osiedlu Lotników w pobliżu tężni,
• na osiedlu Kusocińskiego,
• na osiedlu Smoczka,
• przy Urzędzie Miejskim na ulicy Żeromskiego 26.

Miasto podkreśla, że obserwowanie ekosłupków podczas spaceru czy w drodze do pracy ma być szybkim, praktycznym nawykiem – takim, który pomaga świadomie zadbać o zdrowie swoje i bliskich.

Finansowanie i skala projektu: konkretne liczby

Inwestycja została przygotowana jako element szerszego przedsięwzięcia związanego z cyfrową dostępnością i cyberbezpieczeństwem. Projekt jest współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach programu Fundusze Europejskie dla Podkarpacia 2021-2027. Umowę o dofinansowanie podpisano 24 czerwca 2024 r.

Władze miasta traktują sieć ekosłupków jako narzędzie do stałej obserwacji zmian jakości powietrza. Regularny dostęp do czytelnych informacji ma wspierać działania na rzecz ochrony zdrowia mieszkańców i wzmacniać troskę o środowisko – bez konieczności sięgania po specjalistyczną wiedzę.

#FunduszeEuropejskie