Jan Ciołkosz

Jan Ciołkosz urodził się 31 lipca 1893 roku w Mielcu jako syn Jana i Antoniny z Lucińskich. Był zaangażowany w działalność niepodległościową w Związku Jastrzębiego i Związku Walki Czynnej (ps. „Bolesław Żelisławski”). Po relegowaniu ze szkoły aresztowano go i osadzono na Montelupich w Krakowie. Po zwolnieniu kontynuował naukę w III Gimnazjum Rządowym w Krakowie. Maturę zdał w Wiedniu. Ukończył kurs podoficerski Polskich Drużyn Strzeleckich w Nowym Sączu. W 1914 wstąpił do Legionów Polskich. Najpierw walczył w 3. kompanii Scaevoli-Wieczorkiewicza III batalionu, a następnie dowodził plutonem i II plutonem w II Brygadzie Legionów. Walczył w kampanii karpackiej pod Marmaros-Sziget, Nadwórną, Wilkowem, Mołotkowem, Pasieczną, Osmołodą, Krzyworównią i o górę Kliwa. Pod Orkomezo został ranny w nogę i od 22 grudnia 1914 do 20 stycznia 1915 przebywał w szpitalu w Szotmarnemet. W czasie walk o górę Kirlibabanabawił się zapalenia płuc i został wysłany na leczenie do szpitala w Grazu, a następnie do szpitala w Wiedniu. Po wyleczeniu wrócił do szeregów 10. kompanii. Wziął udział w bitwie pod Rafajłową, pod Bielgowem 7 listopada 1915, został ranny w kark i dostał się do niewoli rosyjskiej. Osadzony w więzieniu w Lipnicy następnie w obozie jenieckim w Dernicy koło Kijowa. Po powrocie do Mielca w 1918 zorganizował Komendę Polskiej Organizacji Wojskowej. Jako instruktor Związku Strzeleckiego zorganizował i przeszkolił kompanię ochotników. Z tym oddziałem rozbroił Austriaków w Mielcu (31 X – 1 XI 1918 r.) i w Dębicy. Został komendantem POW w Mielcu. W marcu 1919 wraz z całą kompanią POW został wcielony do kompanii szturmowej 18 pułku piechoty w Rzeszowie. Od 13 października do 23 listopada 1919 i od 19 grudnia 1919 do 23 lipca 1920 roku dowodził 7 kompanią 18 pułku piechoty. Podczas wojny 1920 r. awansowany na stopień porucznika. Z wykształcenia prawnik.

W okresie międzywojennym pozostał w wojsku. 30 września 1922 awansował do stopnia kapitana (starszeństwo z dniem 19 czerwca 1919 i 7 lokatą w korpusie oficerów piechoty). Służył w 37. pułku piechoty. W 1923 jako oficer nadetatowy 37 pp służył w Szkolnym Batalionie Piechoty nr 4 jako instruktor. W 1928 był w Szkolnym Batalionie Podchorążych Rezerwy w Gródku Jagiellońskim. W latach 1923–1934 komendant SPR Piech w Skierniewicach i Siedlcach. Następnie przeniesiony do 57. pułku piechoty. Awansował na stopnień majora (starszeństwo z dniem 1 stycznia 1930 i 9 lokatą w korpusie oficerów piechoty) służył w 22 pułku piechoty. 7 czerwca 1934 roku został przeniesiony do 75 pułku piechoty w Chorzowie na stanowisko kwatermistrza.

W czasie kampanii wrześniowej 1939 dowodził batalionem marszowym 75 pp. Batalion wsparty 1 haubicą 100 mm (OZN23 pułku artylerii lekkiej) bronił mostu w Bojszowach. Następnie w dniach 14–17 września maszerował trasą Lubaczów–Niemirów–Żółkiew. Wyróżnił się w czasie walk pod Tomaszowem Lubelskim. W okolicach Rawy Ruskiej wzięty do niewoli przez Sowietów i osadzony w obozie jenieckim w Kozielsku. Między 11 a 12 kwietnia 1940 przekazany do dyspozycji naczelnikasmoleńskiego obwodu NKWD, lista wywózkowa 025/1 z 9 kwietnia 1940 poz. 25, nr akt 3885. Został zamordowany między 13 a 14 kwietnia 1940 przez funkcjonariuszy NKWD w lesie Katyńskim, pogrzebany w bezimiennej mogile zbiorowej; od 28 lipca 2000 mieści się tam Polski Cmentarz Wojenny w Katyniu. W miejscu tym prowadzone były ekshumacje i prace archeologiczne. Zidentyfikowany podczas ekshumacji prowadzonej przez Niemców w 1943 (dosł. określony jako Ciolkosz Jan), zapis w dzienniku ekshumacji pod datą 30 kwietnia 1943. Figuruje na liście AM i na liście Komisji Technicznej PCK pod numerem 0777. Przy zwłokach Jana Ciołkosza odnaleziono: dowód osobisty oraz wizytówki.

Życie prywatne: Był żonaty z Sabiną z Jeleńczaków.

Upamiętnienie: 5 października 2007 minister obrony narodowej mianował go pośmiertnie na stopień podpułkownika. Awans został ogłoszony 9 listopada 2007 w Warszawie, w trakcie uroczystości „Katyń Pamiętamy – Uczcijmy Pamięć Bohaterów”. Tabliczka z nazwiskiem na Ścianie Katyńskiej, przy Bazylice św. Mateusza Apostoła i Ewangelisty w Mielcu; tablica katyńska w ścianie pamięci kościoła św. Stanisława w Siedlcach; Dąb Pamięci posadzony przez Szkołę Podstawową nr 6 w Elblągu, Al. Piłsudskiego 4. Certyfikat nr 000465/000348/WE/2008.

Jeńcy polscy w niewoli radzieckiej (od 1939 roku) – obozy NKWD dla jeńców polskich – ofiary zbrodni katyńskiej.